سرفصل‌ها درس 108 از 156 · برنامه‌ها و دستگاه‌ها
برنامه‌ها و دستگاه‌ها

ترافیک برنامه‌ها چطور بررسی می‌شود

چرا مهم است تلفن، تلویزیون و خودروی شما تمام روز با اینترنت حرف می‌زنند، و هرگز فهرستی از اینکه با چه کسانی حرف می‌زنند نمی‌بینید. دانستن اینکه پژوهشگران آن فهرست را چطور تهیه می‌کنند کمک می‌کند گزارش‌هایی را که می‌خوانید بسنجید، و به شما امکان می‌دهد برنامه‌هایی را که می‌سازید یا استفاده می‌کنید، روی دستگاه‌های خودتان، بررسی کنید.

دو نوع اتاق پست

یک اتاق پست را در انتهای خیابانتان تصور کنید. یک نوع اتاق پست فقط نشانی روی هر پاکت، زمان و وزنش را یادداشت می‌کند. نوع دیگر هر پاکت را با بخار باز می‌کند، نامه را می‌خواند و دوباره مهر و موم می‌کند.

بررسی ترافیک برنامه‌ها در همین دو سطح کار می‌کند. بیشتر وقت‌ها می‌توانید پاکت‌ها را ببینید (یک برنامه با چه کسی، کی و چقدر حرف می‌زند). دیدن خود نامه‌ها (آنچه برنامه واقعاً می‌فرستد) به یک چیدمان ویژه نیاز دارد، و تلفن‌ها عمداً آن چیدمان را دشوار می‌کنند.

سطح 1: آنچه تلفنتان از قبل به شما می‌گوید

آسان‌ترین نقطهٔ شروع اصلاً ابزاری لازم ندارد. در iPhone، App Privacy Report برای هر برنامه دامنه‌های اینترنتی‌ای را که در هفت روز گذشته با آن‌ها تماس گرفت فهرست می‌کند، و زمانی که از اجازه‌هایی مانند مکان یا دوربین استفاده کرد (بررسی‌شده در اکتبر 2026). داشبورد حریم خصوصی Android نشان می‌دهد برنامه‌ها کی از اجازه‌هایی مانند مکان، دوربین و میکروفون استفاده کردند، اما نه اینکه با کدام دامنه‌ها تماس گرفتند (بررسی‌شده در اکتبر 2026).

دامنه (domain): بخش نام یک نشانی وب، مانند sdk.adco.example. یک برنامه پیش از وصل‌شدن باید یک دامنه را جست‌وجو کند، پس فهرست دامنه‌ها نقشهٔ خوبی از کسانی است که برنامه با آن‌ها حرف می‌زند.

سطح 2: تماشای پاکت‌ها در شبکهٔ خودتان

هر دستگاه در Wi-Fi خانه‌تان نام‌های دامنه را می‌پرسد و اتصال‌ها را از طریق روترتان باز می‌کند. ابزاری که این جست‌وجوها را ثبت کند (برخی روترها یکی دارند، و فیلترهای DNS خانگی هم این کار را می‌کنند) نشان می‌دهد یک تلویزیون یا تلفن با کدام شرکت‌ها تماس می‌گیرد، چند وقت یک بار، و چقدر داده جابه‌جا می‌شود. ماژول بسته‌ها، DNS و نشانی‌های IP توضیح می‌دهد این جست‌وجوها چطور کار می‌کنند؛ اینجا فقط به نتیجه نیاز داریم: فهرستی از نام‌ها، زمان‌ها و اندازه‌ها.

این سطح هرگز محتوا را نمی‌خواند. برنامه‌های مدرن ترافیکشان را با TLS رمزنگاری می‌کنند، همان قفلی که از صفحه‌های وب محافظت می‌کند، پس نامه‌ها مهر و موم می‌مانند.

سطح 3: بازکردن نامه‌ها (رهگیری)

پراکسی رهگیری (interception proxy): برنامه‌ای که میان یک دستگاه آزمایشی و اینترنت می‌نشیند. دستگاه با پراکسی حرف می‌زند، پراکسی با سرور واقعی، و پراکسی می‌تواند در این میان هر درخواست را به‌صورت متن ساده نشان دهد.

برای اینکه پراکسی بتواند ترافیک رمزنگاری‌شده را بخواند، دستگاه باید به گواهی خود پراکسی اعتماد کند. با گواهی‌ها در مرحلهٔ 4 (درس 82) آشنا شدید: کارت‌های شناسایی‌ای هستند که سرورها نشان می‌دهند تا ثابت کنند کیستند.

مرجع صدور گواهی (CA): سازمانی که یک دستگاه به امضای آن روی آن کارت‌های شناسایی اعتماد دارد. تلفن شما با فهرستی از CAهای مورد اعتماد عرضه می‌شود. یک پژوهشگر CA خود پراکسی را به یک تلفن آزمایشی اضافه می‌کند تا تلفن کارت‌های پراکسی را بپذیرد.

تلفن‌ها عمداً در برابر این مقاومت می‌کنند، چون همین ترفند به یک غریبه اجازه می‌داد ترافیک شما را بخواند:

  • Android 7 و بعد از آن: برنامه‌هایی که برای Android 7 یا جدیدتر ساخته شده‌اند مراجع صدور گواهی‌ای را که کاربر نصب کرده نادیده می‌گیرند، مگر آنکه توسعه‌دهندهٔ برنامه آن را فعال کند (بررسی‌شده در اکتبر 2026). این بزرگ‌ترین مانع است: در یک تلفن معمولی، بیشتر برنامه‌ها به‌سادگی پراکسی را رد می‌کنند.
  • iPhone: یک CA که نصب می‌کنید تا وقتی آن را در یک تنظیم اعتماد جداگانه هم روشن نکنید برای وب‌سایت‌ها و برنامه‌ها مورد اعتماد نیست (بررسی‌شده در اکتبر 2026).
  • سنجاق‌کردن گواهی: برخی برنامه‌ها فراتر می‌روند و برای سرورهای خودشان فقط یک گواهی مشخص را می‌پذیرند، فهرست تلفن هر چه بگوید.

سنجاق‌کردن گواهی (certificate pinning): برنامه‌ای که نسخهٔ خودش از گواهی (یا کلیدی) را که انتظار دارد همراه دارد، و هر گواهی دیگری را رد می‌کند، حتی اگر تلفن به آن اعتماد داشته باشد.

پس پژوهشگران معمولاً با تلفن‌های آزمایشی یدکی، شبیه‌سازها (تلفنی که روی رایانه شبیه‌سازی شده)، یا برنامه‌های خودشان که در حالت اشکال‌زدایی ساخته شده و اعتماد به پراکسی را فعال می‌کند کار می‌کنند. دورزدن این محافظت‌ها را پوشش نمی‌دهیم. آن‌ها برای محافظت از شما وجود دارند، و آزمایشگاه‌های این ماژول به‌جای آن از گزارش‌های ضبط‌شده‌ای که ما فراهم می‌کنیم استفاده می‌کنند.

قواعد پایه

  • فقط دستگاه‌ها و حساب‌هایی را بررسی کنید که مال خودتان است، ترجیحاً یک تلفن آزمایشی یدکی با یک حساب تازه.
  • هرگز یک پراکسی یا گواهی را روی دستگاه کس دیگری نصب نکنید، و هرگز ترافیک دیگران را در یک شبکهٔ مشترک نپایید.
  • وقتی کارتان تمام شد گواهی پراکسی را حذف کنید، تا دستگاه به محافظت معمولی‌اش برگردد.

یک تصور نادرست رایج

«اگر ضبط آن را نشان ندهد، برنامه آن را نمی‌فرستد.» یک ضبط یک جلسه در یک روز را نشان می‌دهد. یک برنامه ممکن است صبر کند و بعداً دسته‌ای بفرستد، در کشوری دیگر رفتار متفاوتی داشته باشد، داده را به‌جای تلفن از سرورهای خودش بفرستد، یا قابلیتی را فقط برای برخی کاربران روشن کند. یک ضبط شاهدی قوی بر آنچه فرستاده شد است، و شاهدی ضعیف بر آنچه فرستاده نشد.

امتحان کنید در یک iPhone، Settings را باز کنید، سپس Privacy & Security، سپس App Privacy Report، و آن را روشن کنید (بررسی‌شده در اکتبر 2026). یک روز به‌طور معمول از تلفنتان استفاده کنید، سپس برگردید و ورودی یک برنامه را باز کنید. دامنه‌هایی را که با آن‌ها تماس گرفت و به شرکت خود برنامه تعلق ندارند بشمارید. در Android، Settings را باز کنید، سپس Security & privacy (یا Privacy)، سپس Privacy dashboard، تا ببینید امروز کدام برنامه‌ها از مکان شما استفاده کردند؛ نام‌های دقیق بسته به سازندهٔ تلفن فرق می‌کند.

خلاصه

  • ترافیک برنامه‌ها را در سه سطح می‌توانید ببینید: گزارش خود تلفن، نام‌ها در شبکه‌تان، و رهگیری کامل.
  • رهگیری نیاز دارد دستگاه به گواهی یک پراکسی اعتماد کند؛ از Android 7 برنامه‌ها به‌طور پیش‌فرض CAهای نصب‌شده توسط کاربر را نادیده می‌گیرند، که جلوی آن را در تلفن‌های معمولی می‌گیرد.
  • فقط دستگاه‌های خودتان را بررسی کنید، و پس از آن گواهی پراکسی را حذف کنید.
  • یک ضبط ثابت می‌کند در آن جلسه چه فرستاده شد، نه اینکه چه هرگز فرستاده نشد.

مشکلی در این درس دیدید؟ گزارشش کنید · دربارهٔ این درس بپرسید

این تمرین به‌زودی باز می‌شود

درس پیش از آن را تمام کنید تا این یکی باز شود. کل دوره رایگان است، حساب کاربری لازم نیست، و می‌توانید همین الان این درس را بخوانید.